Къудей-КъуэщIысокъуэ Фаридэ и творческэ гъуэгуанэр

Къудей (КъуэщIысокъуэ) Фаридэ и творческэ гъуэгуанэр.
Къудей (КъуэщIысокъуэ) Фаридэ тхакIуэщ, публицистщ, жылагъуэ лэжьакIуэщ. Фаридэ Урысейм и тхакIуэхэм я Союзым хэтщ.
Къудей (КъуэщIысокъуэ) Фаридэ Малил и пхъур 1961 гъэм мазаем
и 23-м Бахъсэн куейм хыхьэ Абзыуан хьэблэм къыщалъхуащ. Курыт еджапIэр ехъулIэныгъэкIэ къиуха нэужь Фаридэ щеджащ КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмрэ, урысыбзэмрэ литературэмкIэ и унэтIыныгъэм. Урысыбзэмрэ урыс литературэмрэ сабийхэр дригъэхьэхыу, и щэхухэм щыгъуазэ ищIу Фаридэ илъэс тIощIрэ бгъукIэ еджапIэ зыбжанэм щылэжьащ, абы щыщу илъэс пщыкIубгъур Аруан куейм и курыт еджап1эхэм. Зи щIэныгъэм сытым дежи хэзыгъахъуэ Къудейм 2019 гъэм къиухащ Волгоград къалэм дэт Академиер, еджапIэ нэхъыщхьэхэм щригъэджэнуи ***тыныгъэ иIэ хъуащ. Фаридэ ирагъэблагъэурэ лекцэ къыщоджэ Краснодар щIыналъэм, Къэрэшей-Шэрджэс, Адыгей, Ингуш республикэхэм. А республикэхэм егъэджэныгъэмк1э я департаментхэм, методическэ центрхэм ядолажьэ. Апхуэдэуи, Фаридэ мызэ-мытIэу хэтащ бзэм теухуа международнэ конференцэхэу Иорданием, Тыркум, Мейкъуапэ, Черкесск, Налшык щекIуэкIахэм; литературнэ фестивал куэдым.
Зи гугъу тщIа псоми къадэкIуэу Къудей Фаридэ тхылъ тхыным, зэхэгъэувэным, къыдэгъэкIыжыным дехьэх, и къару, зэман куэд абы ирет.
Фаридэ урысыбзэми адыгэбзэми зэхуэдэу хуэшэрыуэщ, и тхыгъэхэр а бзитIымкIи дунейм къытохьэ.
2013 гъэм Налшык къыщыдэкIащ «Черим: дарю добро» тхылъыр. Ар теухуащ адыгэ лъэпкъым и щэнхабзэм, гъуазджэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа, Урысейм щIыхь зиIэ и артист, уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ Нэхущ Черим.
2014 гъэм сабий журнал «Ронде» жыхуиIэм къытехуащ Фаридэ и IэдакъэщIэкI «Все смешалось в доме Эмилии» повестыр.
2015 гъэм «Черим: дарю добро» тхылъыр Тыркум къыщыдэкIащ, тыркубзэкIэ зэдзэкIауэ.
2017 гъэм къыдэкIащ «Один день из жизни Аслана Тхакушинова. Стоик». тхылъыр. Ар теухуащ Адыгей республикэм и президенту 2007 гъэм къыщыщIэдзауэ 2017 гъэ пщIондэ лэжьа ТхьэкIущынэ Аслъэн.
2017 гъэм дунейм къытехьащ «Антология женской поэзии» тхылъыр.
2019 гъэм Къудей Фаридэ, Бэджокъуэ Белэ, Маржэхъу Фатимэ, ХьэщIэлI Заирэ сымэ я IэдакъэщIэкIхэр зэрыхуа «Точка кипения» тхылъыр къыдэкIащ. А гъэ дыдэм тхылъыр ди универститетым къыдигъэкIыжри Урысейм и библиотекэ пщыкIущым яIэригъэхьащ.
2019 гъэм «Си псэм и хэщIапIэ» («Обитель моей души») романыр тхылъ щхьэхуэу къыдэкIащ. ЩIэупщIэшхуэ зэриIэм къыхэкIкIэ романыр а гъэ дыдэм къыдагъэкIыжащ. 2022 гъэм «Iуащхьэмахуэ» журналым и ещанэ номерым романыр къытрадзащ.
2022 гъэм дунейм къытехьащ «Позитивный Нальчик» с Зубером Ципиновым» тхылъ гъэщIэгъуэныр.
2024 гъэм къыдэк1ащ «Изучаем кабардино-черкесский язык» 9-нэ классыр зэреджэн учебно-методическэ комплектыр.
2024 гъэм Дагъыстэным къыщыдэкIа «Антология Клуба писателей Кавказа» тхылъым ихуащ Фаридэ и «Камень и цветы» тхыгъэр.
2025 гъэм «Открытая исповедь» литературно-художественнэ альманахым къытехуащ Къудейм и «Судьба» рассказыр. (Серия «Лучшие прозаики Москвы и Подмосковья»).
Тхыгъэ тхыным, зэхэгъэувэным къыдэкIуэу Къудей Фаридэ и къару ирехьэлIэ ди адыгэ тхакIуэ щэджащэхэм я тхыгъэхэр къыдэгъэкIыжыным, утыку къихьэжыным. Апхуэдэу, Фаридэ и фIыгъэкIэ 2016 гъэм къыдэкIыжащ МафIэдз Сэрэбий и «Адыгэ хабзэ» тхылъ гъуэзэджэр адыгэбзэкIи урысыбзэкIи – «Адыгэ хабзэ как мировоззрение» жиIэу.
2016 гъэм адыгэбзэкIэ къыдэкIыжащ «Нарт эпосыр».
2019 – 2020 гъэхэм Мэлбахъуэ Эльберд и «Страшен путь на Ошхамахо» романыр урысыбзэкIи адыгэбзэкIи къыдэк1ыжыным и къару ирихьэлIащ Къудейм.
КъытщIэхъуэ щIэблэм гъэсэныгъэ дахэ яхэлъу, адыгэбзэр яIурылъу къэгъэтэджыным и гуащIэ ирехьэлIэ Фаридэ. Къудей Фаридэ фIыуэ къыгуроIуэ анэдэлъхубзэм и къежьапIэр анэм, унагъуэм и деж къызэрыщыщIидзэр, унагъуэм адыгэбзэр щыземыкIуэмэ, сабийм ар къызэрыхуэмыщтэнур. Сабий гъэсапIэхэмрэ еджапIэхэмрэ а къалэным я закъуэу пэлъэщыфынукъым, атIэ унагъуэм и дэIэпыкъуэгъуу, чэнджэщэгъуу къэувыфыну аркъудейщ. Апхуэдэ Iуэхугъуэхэм зэригъэпIейтейр арауэ къыщIэкIынущ Фаридэ «АдыгэбзэкIэ допсалъэ» («Говорим на кабардинском языке») учебно-методическэ комплект 9 классхэм хуэгъэзауэ щIигъэхьэзырар, апхуэдэуи сабийхэм яхуэгъэза журналхэр къыдигъэкIыным иужь щIихьар.
Фаридэ и фIыгъэщ сабийхэм яхуэгъэза япэ журнал «Сабий»-р 2013 гъэм дунейм къызэрытехьар (номеритху къыдэкIащ), а лэжьыгъэм къыпищащ «Ronde» («Вместе») сабий журналымкIэ (2014-2015 гъэхэм номериплI къыдэкIащ).
 2018-2019 гъэхэм «Адыгэбзэмрэ адыгэ литературэмрэ курыт еджапIэм» газетым и номерий къыдэкIащ; адыгэбзэр езыгъэдж егъэджакIуэхэм хуэгъэзауэ художественно-методическэ журнал «Тхьэгъуш»-м и номериплI игъэхьэзыращ. «Рекламный калейдоскоп» журналыр, «Рекламный калейдоскоп» газетыр, «Звезды Северного Кавказа» жыхуиIэхэр 2013-2014 гъэхэм дунейм къытехьащ.
2023-2024 гъэм Къудейм тхылъеджэхэм я пащхьэм ирилъхьащ «ЛИФФТ Адыгея», «Литературная студия Фариды Кудаевой» журналхэр.
«Мы горской песни два крыла» зыфIищауэ 2023 гъэм Фаридэ иригъэжьа   проектщ «Литературная студия Фариды Кудаевой» журналыр.
Зи гугъу тщIа тхыгъэхэм нэмыщI, Фаридэ и статьяхэр, тхыгъэхэр Налшыки Мэзкууи къыщыдэкI журнал зэхуэмыдэхэм къытрадзащ. Иджыпсту Фаридэ йолэжь дуней псор зыгъэгузавэу екIуэкI СВО-м хэтхэм, абы лIыгъэ къыщызыгъэлъагъуэхэм ятеухуа тхылъ зэхэгъэувэным.
ГуащIэм фIыщIэ пылъщ жыхуаIэращи, Къудей Фаридэ и гуащIэр гулъытэншэ хъуакъым. Абы къыхуагъэфэщащ Щытхъу тхылъхэр. медалхэр, ФIыщIэгуапэ тхыгъэхэр.
Абыхэм ящыщщ:
 Кайсын Кулиев и цIэкIэ ягъэува медалыр – «Позитивный Нальчик с Зубером Ципиновым» тхылъым папщIэ, Урысейм Лермонтовым и комитетым къыбгъэдэкIыу (2022гъ.)
Урысейм и тхакIуэхэм я Союзым и премие «Слово-2024» и лауреат зэрыхъуамкIэ тхылъыр (2024 гъ.)
Берт Гуртуевым и цIэкIэ ягъэува медалыр, лъэпкъ литературэм и зыужьыныгъэм и гуащIэ зэрыхилъхьам къыхэкIыу (2025гъ.)
Урысейм и тхакIуэхэм я Союзым иригъэкIуэкIа «Открытая исповедь» литературнэ зэхьэзэхуэм и лауреат зэрыхъуамкIэ тхылъыр (2025гъ.)
«ЩоджэнцIыкIу Алий 125-рэ ирокъу» дыщэ медалыр, Къэбэрдей-Балъкъэрым и щэнхабзэмрэ литературэмрэ хэлъхьэныгъэшхуэ зэрыхуищIамкIэ (2025гъ.)



Къэмбэчокъуэ Альбинэ, филологие щIэныгъэм и кандидат,
 КъБКъУ библиотекэм и лъахэхутэ къудамэм и унэфэщI


Рецензии