1А Из жизненного опыта. Чеченские изречения
Как ты заботишься о своих родителях, так и дети будут заботиться о тебе.
- Ахь хьайн дена динарг дийр ду хьуна хьан к1енташа.
То, что ты сделал для своего отца, сделают и твои сыновья тебе.
- Айхьа дина дика дуьйцуш ма лела, хьайна динарг къайкхаде.
Не рассказывай о своих благих делах, а говори о том, что сделали для тебя.
- Акхтарг лекха хуьлу, амма цунна т1ехь стом цханна а ца гина.
На высоком тополе плодов на ней никто не видел.
- Айхьа хьайн сий ца дахь, наха хьан сий дийр дац.
Не будешь ценить себя, люди тоже не станут тебя уважать.
- Ахча - нехаш, бакъдерг - деши.
Деньги -мусор, правда -золото.
- Айхьа аьллехь - ма кхера, кхерахь - ала а ма ала.
Сказал -не бойся, а боишься - лучше не говори.
- Ах бакъдерг, ах харцдерг - харцдерг ду.
Полоивна правды,половина ложь - неправда.
- Акхаройл кхераме ду цхьадолу адамаш.
Некоторые люди опаснее зверей.
- Айха аьлларг нийса хуьлийла лаахь, олуш дерг ойла а еш ала.
Хочешь, чтобы сказанное тобой было правильным, подумай прежде, чем говорить.
- "Аайхьа вон ахахь, мекха дика баккхалахь", - аьлла лаьтто.
"Если плохо копал, боронуй глубже" - сказала земля.
- Алана юкъахь ц1е лачкъалац.
Не прячь в сене огонь.
- Айхьа хи муьйлучыу хи чу туй ма таса.
Не плюй в воду, которую пьешь.
- Адамашна дерриге а адамаш доттаг1ий ду.
Для людей все люди -друзья.
- Адамийн хьекъал - церан б1аьргашчохь.
Ум человека - в его глазах.
- Аса доттаг1чунга йийцина къайле - мостаг1чуга х1иина.
Тайна, которой я поделился с другом, - хитрость врага.
- Ахчано б1аьрмациганиг б1арзво.
Скупого деньги ослепляют
- Адапмаш заманца нисдала деза, ткъа зама адамашца нислур яц.
Людям надо подстраиваться под время, но время под них не подстаивается.
- Атта карабеана бахам когаш боцуш д1абоьду.
Легко нажитое быстро уходит.
- Амал ца евзачу говрана т1ехьашхула ма вала.
Не зная норов гнедого, не обходи его сзади.
- Адаман матто т1улгаш лоьлхуьйту.
От языка камни раззрываются.
- Диттаца дитина чов йорзу, маттаца дитина чов ца йорзу. — Рана, нанесенная деревом (оружием), заживает; рана, нанесенная языком, не заживает.
- Адамаш хих тера ду.
Люди похожи на реки.
- Ахча делахь, тешам хуьлу.
Есть деньги, есть доверие.
- Ахчано ахча до.
Деньги делают деньги.
- Айхьа тоха, хьайна ма тохийта.
Сам бей, но себя бить не давай.
- Айкхвуьйлург коьртах волу.
Стукач лишается головы.
- Адамаш даккхидоь аьхкенах, накъармози -зезагех.
Люди радуются лету, пчелы - цветам.
- Марс-хьоькху батто стагана кхо болх ло; оханадар, х1у дадер, йалта чудерзор.
Август приносит три вида работ: пахоту, сев и сбор урожая.
- Айхьа лахь т1ехбеттамаш ма бе, т1ехбеттамаш бийр белахь - ма ло.
Дал -не упрекай, будешь упрекать -не давай.
- Ахчанал дезаниг, туьрал ираниг, йокха тоьпал онданиг - 1илма ду.
Дороже денег, острее кинжала, сильнее пушки - знания.
- Ахча дерг ша ловзу, ахча доцчун б1аргаш ловзу.
Имеющий деньги сам играет, а укого их нет- глазами сверкает (играет)
-Ахь декхар луш - доттаг1, и юхадохьуш - мостаг1.
Даешь взаймы - друг, долг тебе возвращают - враг.
- Ахь дена лахь, цо к1антана лур, к1антаена ца лахзь, дена лур дац.
Дашь отцу, он сыну даст, не дашь сыну, тот отцу ничего не даст.
- Аша къамелде, оха ладуг1ур ду.
Вы говорите, а мы послушаем.
- Айхьа эшор вацах, мостаг1чух доттаг1 лара.
Не сможешь одолеть врага - подружись с ним.
- Адамаш - лаьттан зезагаш.
Люди - цветы земли.
Айхьа буьйг1учу стомашна керт ян ма вицло.
Посадил сад, сделай и ограду.
- Аттана хьажа а яй, старг1ана тоха.
Прицелься на корову, но ударь быка.
- Айхьа д1а мел делларг, хьуна хьайна хуьлу.
Все, что делашь -себе во благо.
- Амал дика йоцчун безаш нах хилац.
Вредный никого не любит.
- Айхьа ца юуш к1ира а даккха, амма да меца ма вита.
Сам голодай хоть неделю, но отца корми.
Ахчанехь хьекъал дац, цо кисанаш къестадац.
У денег нет ума, они карманы не различают.
Аьрзуно мозий ца лоьцу.
Орлы мух не ловят.
Аьхка болх бинчо, гурахь илли бохур ду.
Кто летом трудился, осенью пет.
Аьрзунан шиннал сов хилац к1орни.
Аьхка вижина 1иллинарг - 1аьт1ехь воьлхур ву.
Лето проспал - зимой плачет.
Аьрзуна а деза комаьрша куьйгаш.
Даже орлу хочется щедрых рук.
Аьла дош- кхоьссина х1оъ.
Сказанное - брошенное яйцо.
Аьшпаш буьттучун стогар делккъал бен ца богу.
Свечка лгуна горит лишь до обеда.
Аьхке беркате йаг1ахь, 1аьнна дикаха кечам бе.
Хорошим летом готовься к зиме.
Аьшпаш ца буьттучух юха хькхуш совдегар( спекулянт) хилалац.
Спекулянта без врак не бывает.
Аьшпашца г1аланаш а схьайоху.
Ложью и города завоевывают.
Аьшпаш буьттучун ц1а даьгна, цуна орцана цхьа а ца веана.
Когда у лгуна горел дома, на помощь ему никто не пришел.
Аьнгалин пхьег1а йо1 санна ларъе: йохайахь , толур яц.
Бериги стеклянную посуду, как девушку: разобъешь - не склеишь.
Мекхано эчиг дуу, сутарниг сутаралло воь.
Металл ржавчина разъедает, с скупогог - жадность.
Аьтту куьйган кераюкъ к1амлахь - т1едог1у, аьрручуьниг къамлахь -д1адоьду.
Правая рука чешется - к деньгам, левая -к растратам.
- Аьту ц1оцкъам к1амлахь - стагана хьесталур, аьррониг к1амлахь - зудчунна.
правая бровь чешется - лакать мужчину, левая - женщину.
Аьтту лере зов даг1ахь - дика кхаъ, аьрруьчунга даг1ахь - вон кхаъ.
Звон в правом ухе- к хорошей новости, в левом - к плохой.
Аьтто болуш хилар х1екъале хиларал а тоьлуш ду.
Быть удачливым лучше, чем быть умным.
Аьшпаш буьттург - къамелаьхь, майраниг - орденашка хьажча вевза.
Лгуна по разговору, а храбреца по орнам узнают.
Аьхке -мискачарна, 1а - х1алдолчарна.
Лето беднякам, зима -зажиточным.
Свидетельство о публикации №226101900976