Кава орол

Патырлык
Эрик Петров
Кава орол
Очерк

Л;мын эртаралтше сарзе операций (СВО) т;;алмылан вашке вич идалыкат шуэш. Марий Элна гычат тушто ятырын кредалыныт да кызытат Элым аралыме суапле сомылым виктарат. Нуно сарзе вийын т;рл; войскаштыже, подразделенийлаштыже служитлат, т;рл; задачым шуктат. Кажныштланат кызытсе тыглай огыл саманыште шуко неле чаракым эрташышт логалеш, эсогыл илышышт денат чеверласаш верештеш. Теве ик мотострелковый полкысо (в/часть 01007) радиоэлектрон кучедалмаш (РЭБ) ротын командирже, кум медаль да Мужество орден дене палемдалтше гвардий капитан Александр Терешин улыжат шкенжын 36 ияш шочмо кечыже мартеат лу кечым илен шуктен огыл...
«Защитники Отечества» фондын Марий Эл Республикысе филиалжын темлымыже почеш тудын нерген очеркым возаш лийым.

Офицер ешыште
Ача-аван чыла тукымге марий эрге Александр Терешин 1989 ий 23 августышто офицерын ешыштыже Германийыште, рашынрак каласаш гын, Ратенов олаште шочын. Ачаже, Аркадий Михайлович Терешин, 1987 ий гыч Совет Армийын Германийыште улшо группыштыжо (ГСВГ) службым эртен. Ярославльысе высший военный финансовый училищым 1980 ийыште тунем пытарымекше, распределений почеш Урал военный округыш логалын. Свердловск олаште округын т;; финанс управленийын начальникшылан тунам Кугу Отечественный сарын ветеранже, палыдыме е;лан пеш о;айын шоктышо Черток фамилиян полковник служитлен. Самырык лейтенант-финансистым вашлийшыжла, шылталымыла тыгерак пелештен: «Что, сынок, маленько опоздал?» А самырык лейтенантет чынже денак кок арнялан вараш кодын толын. Амалже: мотоцикл гыч шу;галтынат, кидшым эмгатен, сандене больничныйыште лийын, пе;гыдемдыше документымат конден.
– Й;ра тугеже, – манын сур вуян полковник. – Сайрак верлам тый дечет ончыч толшо лейтенант-шамыч айлен шуктеныт. Тыланет, манмыла, могай вер кодын, тушто служитлаш т;;алат.
Тыге лейтенант Терешин 1980 ий сентябрьыште Челябинск областьысе Чебаркуль ола пелен верланыше посна зенитно-ракетный дивизионыш логалеш. Тушто ик жап финанс службым вуйлата, шкенжым сай могырым гына ончыкта, к;шыл начальник-влакланат келша. Умбакыже 1981 – 1983 ийлаште Свердловск областьысе Красноуфимск олаште батальонын начфинжылан служитлен. 1983 ийыште старший лейтенант Терешиным, паша опытым поген ситарыше офицер семын, Челябинск область Кыштым ола воктенысе Новогорный посёлкыш Гражданский обороно системыш пурышо полкыш финанс службын начальникшылан кусареныт. Тудо ийынак 9 да 10 класслаште пырля тунемше, Марий кугыжаныш университет деч вара Шернур районысо Шокшем школышто марий йылме ден литературым туныктышо Любовь Дмитриевна Светлакова дене 7 августышто кугу марий с;ан дене ушненыт.
Гармонь, т;мыр, ш;выр почеш ялысе ныл урем еда родо-пошкудо деке чинчын-вунчын волгалтше вургеман с;анвате ден с;анмарий-влакын пурен-лектын, мурен-куштен коштмышт пошкудо яллашкат чот йо;галтын. Тидланат к;ра дыр кундемысе лишыл ялла гычат тыгай чапле, виян шогышо с;аным ончаш шукын толыныт. Вашла яндар й;ратымаш дене ;дыр-качын ушнымыштлан, у мужыр шочмылан п;рт;сшат тунам йывыртенак улмаш дыр. Августышто каважат яндар, ш;дырлан путырак поян лиеда. А тудо й;дым ш;дыр велмыжат пуйто салютымак алмашташ тыршен. Ял покшелне шарлен вочшо п;яште, маныт, эсогыл кол-шамычат т;шка почеш т;шка дене чот т;рштылыныт. Эшеже, ;дырым шынден, с;ан калыкын ял гыч лекмыже годым кечыжат ч;чкен н;лталтын. Чыла тидын нерген вараже шукын ойленыт да кызытат коклан шарналтен пелештат.
Отпускшо пытымеке, Аркадий Михайлович пелашыжымат пеленже на;гаен. Любовь Дмитриевна Новогорныйышто кастене тунемме школышто руш йылме ден литературым туныктен. Полкысо финанс службо начальникын самырык ешыже ик жап т;шкагудыштат илен ончен, но кум тылзе гыч чо;ен шуктымо п;ртышт; кок п;леман йо;гыдо пачерым пуэныт. 1984 ий июньышто икымше икшывышт – Надя ;дырышт – шочын.
1987 ий майыште капитан Терешин Москваш Финансовый институтысо военный академийыш тунемаш пураш коштын, но конкурс почеш эртен огыл пуйто.
– Мо, «ше;геч ш;кышет» уке гын, тыге шол. Й;ра, Москвам ужын коштынам, дефицит кочкышым наледен толынам, – мыскара шот дене ойла Аркадий Михайлович. – Полкыш п;ртылмекем, кок арня эртен шуктыш ма уке, военный округын финанс управлений начальникше, саде фронтовик полковник Чертокет, звонитла:
– Сынок, – манеш, – в академию не поступил да?
– Не получилось, – ойлем, – «толкачей» не было.
– Не огорчайся, – манеш, – мы тебя в Германию хотим отправить. Отказываться не будешь? Тогда приезжай в Свердловск...
Э-э, тыгай темлымаш деч к; тореш лиеш?
Тыге военный округын штабыштыже шканже да пелашыжлан загранпаспортым, моло к;лешан документым ямдылен, июнь мучаштырак Совет войскан Германийысе группышкыжо, кокымшо танковый армийын Нойштрелиц олаште верланыше 16-шо дивизийышкыже логалын. Тушеч 723-шо мотострелковый полкыш, Берлин деч 70 километрлан й;двелышкыла верланыше Ратенов олашке, финанс службын начальникшылан колтеныт. Пелашыже ден ;дырж; Новогорный посёлкыштак кодыныт. Тушеч мо уло погыштым контейнер дене Германийыш колтымекышт, пачерым воинский частьлан п;ртылтен, Любан шочмо ялыштыже ик жап иленыт.
Аркадий полкыш вес начфиным алмашташ миен, сандене тудын кайымекше веле тудынак пачержым пуэныт. Тыге август т;;алтыште л;мын пуымо ;жмаш почеш Любовь Дмитриевна ден кум ияш Надюша ;дырыштат Ратенов олаште илаш т;;алыныт. Мутат уке, корнышто изи йоча дене шагал огыл нелылыкым чыташ верештын. ;дырыштлан йочасадыште вер лийын гын, военный городокышто озаватылан паша вер ситен огыл, а олаште моло вере паша вер лийын гынат, особый отдел (КГБ) пашаш пураш чарен. Тунам вет военный городокышто пашам ышташ к;лш; чыла гражданский специалист-шамычымат – туныктышо, воспитатель, врач, повар, кевытче, инженер да ятыр молымат – Совет Ушем гыч колтеныт. Аркадий Терешин 1992 ий июль марте вич идалык жап эре тиде полкыштак служитлен, туштак майор званийым налын.
– Неле пагытше Горбачёвын темлымыже почеш 1989 ий 9 ноябрьыште Берлиныште чылалан палыме пырдыжым шалатыме деч вара т;;алын, – шарналта Аркадий Михайлович. – Ельцин ден Горбачёвын Совет Ушемым шалатен колтымышт деч вара эшеат нелырак лийын. Касвел кундемла гыч толшо немыч-шамыч совет войска шогымо военный городокымат, «Ожно тыште мемнан тукымна илен» манын тавалаш тоштыныт, «Тидлан мыйын аусвайсем (документем) уло» кычкыреныт. Тыгай пагытымат илен лекташ верештын.
Тиде неле жапыштак Терешинмытлан кокымшо икшывыштым, Сашам, кушташ логалын. Тудо 1989 ийын Ратенов оласе немыч роддомышто шочын. Йочасадыш коштын огыл, аваже шке ончен, туныктен.

Ратенов да ГСВГ нерген шомак
Историй могырым ончалаш гын, Ратенов ола нерген документ негызеш пе;гыдемден ончыктышо икымше ушештарымаш 1216 ий дене палемдалтын. 1733 ийыште у вереш Ратенов олам кугемден чо;аш т;;алыт, тушто прусский армийын гарнизонжо-влак верланеныт, ты шотыштак Бранденбургысо кавалерист гусар полкат. Прусский кугыжанышыште административный шеледымашым пужен ыштыме деч вара 1816 ийыште Ратенов прусский Бранденбург провинцийысе Потсдам административный округышто Касвел Хафельланд округын р;долаже лийын. 1925 ий 1 июньышто Ратеновын ола общиныже Касвел Хафельланд округ гыч лектын да посна ола округым ыштен.
Кокымшо т;нямбал сар годым Ратенов олаште Заксенхаузен концентрационный лагерьын п;лкаже лийын, тушто «Арадо» авиаций заводышто т;жем утла п;ръе; ден ;дырамаш ;кымеш пашам ыштеныт. Тылеч посна ола кундемыште военнопленный-влаклан эше лу наре лагерь лийын. 1944 ий 18 апрельыште Ратеновын ик ужашыже американ лётчик-влакын бомбитлымышт годым шаланен. 1945 ий 26 апрельыште Йошкар Армий Берлиным штурмоватлаш т;;алын. Эрлашынже, 27 апрельыште, 1-ше Белорус фронтын войскаже-влак наступленийым умбакыже шуеныт да Берлин деч 70 километрлан касвелне верланыше Ратенов оласе уремлашке керылт пуреныт. К; оралтылаште пе;гыдемын шичше немыч-влак чот торешланеныт гынат, совет кавалерист-влак Ратеновым вучыдымын кечывалвел могырым савырненыт да олам писын се;ен налыныт.
Ола гоч Хафель э;ер йоген эрта, сандене ола покшелнак порт да пристань уло. Германийым Эрвел да Касвел ужашлан (ГДР ден ФРГ) шелмеке, Ратенов ГДР кундемыште лийын.
Вооружённый вийын ветеранже-влак, поснак Германийыште Касвел войска группын ветеранже-влак, такшым кокла да кугурак ийготан ятыр е;, Германий гыч Россий войскам кузе лукмым сайын шарнат. 1994 ийысе августын пытартыш кечынже Берлин оласе Трептов-паркыште воин-освободительлан монумент ончылно Российын президентше Борис Ельцин ден Германийын канцлерже Гельмут Коль да ятыр т;жем дене погынышо калык ончылно, т;нямбалысе кугу телекомпаний-влакын телекамерышт ваштареш, пел курым наре лийме элым коден кайыше Россий войскан пытартыш частьше-влак чеверласыме торжественный марш дене эртеныт. Ельцин чон гыч лекше мутым ойлаш толашен. Се;ыше геройло сарзе-влакым, Германий ден Европым фашизм деч утарышаш верч шке илышыштым пыштыше-влакымат шарналтен. А вара трибуно гыч волен да, оркестрын дирижёржо деч дирижёр тоям шупшын налын, кидше дене лупшкедылаш т;;алын, музыкант-влаклан «Калинка-малинкам» шоктыкташ пижын…
Йошкар Армий Германийыш се;ыше да утарыше семын толын. А к;чык шинчаончалтышан да тугаяк ушан политик-влакын кумылышт почеш Россий войска, е; суртышто арам шинчыше да оза-влакын шерыштым темыше шотдымо уна семын поктен колтымо лийын. Германийыште Совет войскан оккупаций группыжо (ГСОВГ) Йошкар Армийын фашист Германийым Кугу Отечественный сарыште се;ымыже да Германийын безоговорочный капитуляцийже деч вара Верховный Главнокомандованийын Ставкыжын 1945 ий 29 майысе Директивыж негызеш ышталтын. Тудын икымше главнокомандующийже Совет Союз Маршал Георгий Константинович Жуков лийын. 1954 ийыште ГСОВГ Германийыште Совет войска т;шкаш (ГСВГ) савырнен. Сар деч варасе икымше ийлаште тудын чотшо кум миллион наре военнослужащий кугытан лийын гын, кодшо курымын 80-ше ийлаже мучаште – 500 т;жем наре. Тудын т;; задачыже – СССР-ын Касвел рубежше-влакым т;жвал л;дыкш; деч аралаш й;ным ыштымаште да кеч-могай агрессорым (США ден НАТО-н войскашт) шалаташ ямде улмаште лийын.
1991 ий 1 январьлан ГСВГ-н составыштыже 340 т;жем наре военнослужащий лийын, а нунын ешыштым да граждан служащий-влакым шотыш налаш гын, 550 т;жем наре е;. Группын шкенжын заводшо, инфраструктурын объектше-влак – кызытсе Европысо качестван военный городок, казарме, боевой техникылан парк, склад ден арсенал, тудо жап дене эн ончыл оборудованиян котельный ден госпиталь, подсобный озанлык, офицер йоча-влаклан школ, пионер лагерь, санаторий, торгайыме сеть, офицер п;рт-влак, телевизионный р;дер, кажне гарнизонышто бытовой обслуживаний комбинат-влак, кажне воинский частьыште клуб, мурышо да куштышо военный ансамбль-влак лийыныт. Да ик жап ГСВГ-ште эсогыл драме театрат лийын. Икманаш, кугыжанышыште тичмаш кугыжаныш. 1992 – 1994 ийлаште Эрвел Германий гыч лукмо воинский часть-влаклан, нунын военнослужащийыштлан, ешыштлан, чумыржо пел миллион утла е;лан, шочмо кундемыште, Российыште, нимогай инфраструктурым ямдылыме огыл. Манмыла, чылаштым чара пасушко лукмо.   
1992 ий августышто Терешинмытын Германий гыч т;ргалт толмышт годым Саша эргыштлан кум ий лийын. Ратенов ола гыч Аркадий Михайловичын служитлыме танк полкым танк-шамыч деч посна Пермский областьысе Чайковский ола кундемыш, манмыла, «чара пасуш», чынжым гын чодыра коклаш луктыныт. Офицер-влакланат чодырам руэн, шканышт палаткым шогалтылаш верештын. К;шыч толшо темлымаш почеш полкысо военный техникын икмыняр ужашыжым Германий гыч эшелоныш грузитлен к;ртньыгорно состав дене Чайковский ола кундемыш колтымо. Военный городокым да моло техникым касвел немыч-шамычлан чылт яра пуымо, олмешыже нимомат йодын огытыл...
Михаил Горбачёв Совет войскам т;рыснек 1994 ий марте лукташ обязательствым налын. Тидын годым 1990 ий 12 сентябрьыште ГДР ден ФРГ-м иктыш ушымо нерген лукмо соглашенийыште США-н, Великобританийын да Францийын войскаштым Германийын территорийже гыч лукмо жап нерген ик мутат лийын огыл. Вашингтон, мутлан, Германийын территорийыштыже улшо 252,5 т;жем военнослужащийже гыч 40 т;жем салтакым да нунын 50 т;жем наре еш членыштым гына лукташ ямдылалтын, но нуныштымат вич-шым ий жапыште гына. А Лондон 1995 ий марте 38 военный базе гыч улыжат 27 т;жем е;ым п;ртылташ ямде лийын. Совет Союз Маршал Дмитрий Язов, тудым лач Михаил Горбачёв Совет Армийыште эн кугу постыш н;лталын гынат, КПСС ЦК-н Генеральный секретарьжын тыгай шотдымо пашажым предательство манын аклен. Тидыже тыгак.

Шочмо кундем эре ;жын
;рдыж кундемлаште служитлыме, илен коштмо годым Аркадий Михайлович ден Любовь Дмитриевна шочмо велыштым эре шарналтеныт, жап лийме годым миен савырнашак тыршеныт. Вет, кузе калыкыште ойлат, «Кайыклан кава, коллан э;ер ден ер, а айдемылан шочмо кундем, шочмо верш;р эре эн шерге лийын кодеш». Тыге шол, поснак ийготым погымо дене ш;млан лишыл да й;ратыме шочмо мландет шочмо ават гаяк чучаш т;;алеш.
Вич идалык жапыште Германийысе Ратенов олаште илыме годым мом чумырымо погыштым Терешинмыт еш, Россий кумдыкышто иктаж вес вере колташ ;рын, контейнер дене шочмо кундемыш, Йошкар-Олаш, колтен. Ешвуй шкежат Йошкар-Оласе военный гарнизоныш кусаралт кертшашыжлан ;шанен.
– Полкым Пермь областьысе Чайковский ола кундемыш лукмеке вигак, манаш лиеш, мый Йошкар-Олашке кусараш йодын, рапортым возышым, Приволжско-Уральский военный округын Самарыште верланыше штабышкыжат миен коштым, – каласкала Аркадий Михайлович. – Ятыр вере рапортым возаш, умылтарен кошташ вереште гынат, индеш тылзе гыч, 1993 ий майыште, содыки Йошкар-Оласе гарнизоныш кусарышт да Отдельный вооружений складыш учётно-операционный отдел начальниклан пе;гыдемдышт.
Тиде складше юж сарзе вийын (ВВС-ын) 5-ше армийжын базыже лийын. Тушто пеш шергакан да чот к;лешан вооружений аралалтын. Финанс дене кылдалтше пашам шуктымо дене пырля чыла тиде вооруженият майор Терешинын учётыштыжо лийын.

Терешинмыт тукым
Шочмо кундем кажне айдемылан эн шерге. Изинек ме шочмо верыште вий-куатым погена, уш-акылнам пойдарена, а кушкын шумекына, тудым аралаш ямде лийшаш улына. Тидым чын умылен, Сашан ачажат, Аркадий Терешин, эше Кужэ;ер районысо Шойш;дымарий кандашияш школышто тунеммыже годымак офицер лияш шонен пыштен. Шонышыжым илышыш шы;дараш лийын, 1976 ийыште Й;лед;р кыдалаш школым сайын гына тунем пытарымекше, Ярославль оласе высший военный финансовый училищыш, ик верыш вич е; утла абитуриент лийын гынат, тунемаш пурен кертын. Ондакше Рязаньысе ВДВ училищыш тунемаш каяш шонен, но военкоматыште Ярославльыш каяш темленытат, ялысе рвезе к;нен веле.
Аркадий Кужэ;ер районысо В;дыр почи;га ялеш 1959 ий июньышто кандаш икшыван ешеш шочын. Ачаже Михаил Филиппович 1928 ийыште В;дыр почи;гаштак шочшо лийын. Тиде ялышкыже 1923 ийыште лишыл ялласе кресаньык-влак кутыр семын кугурак кумдыкан мландылан верч лектыныт. Аркадийын коча-коваже Тошто Й;лед;р гыч куснен толшо лийыныт. Михаил Филиппович ешыште кугурак икшыве лийын, почешыже – Элексей, Нина, Ониса да Марля. Ш;жарже-влак т;рл; районыш марлан лектыныт, а шольыжо, Алексей Филиппович, шке жапыштыже Кужэ;ер районын т;; агрономжыланат пашам ыштен, умбакыже ешыж дене Йошкар-Олаште илен, 1989 ийыште ;мырж; трагически к;рылтын. Михаил Филипповичшын кандаш икшывыже лийын манна гын, кугурак Георгий эргыже 1948 ийыште шочшо, вара Зоя 1952 ийыште шочшо.
– Зоя акамын пелашыже военнослужащий лийын, нунат икмыняр жап Германийыште иленыт, – ойла Аркадий Михайлович. – Умбакыже Совет Союз мучко икмыняр гарнизонлам эртеныт. Пытартышлан курскам Йошкар-Оласе гарнизонышто служитлен да тыштак пенсийыш лектын. Акам эре воинский частьла пеленак пашам ыштен, бухгалтер лийын. Зоя почеш Славик изам лийын, 1975 ийыште 20 ияш улмыж годым армийыште, Байконурышто, ракете пудештмылан к;ра трагически колен. Вара 1957 ийыште шочшо Сергей изам лийын, Балтийский флотышто кум ий служитлен, Литвасе Александрия посёлкышто илаш кодын, пашам ыштен, туштак еша;ын, пелашыже дене кум икшывым, кок ;дырым да эргым, ончен куштеныт. Кыдалаш ;дырж; Турцийыш марлан лектын, вес ;дырж; литовецлан марлан каен, эргыже Норвегийыште ила. Телефон дене вашла мутланена, тукым кылым йомдарымашна уке. Мый ешыштына визымше икшыве улам. Почешем Рита (1962), Света (1964), Надя (1968) шочыныт, нуно ешышт дене Марий Элыштак, т;рл; районлаште илат. Эрге икшыве-влак кокла гыч тачысе жаплан мый веле кодынам, молыжо, чаманаш верештеш, илыш дене чеверласеныт. Зоя акамат уке лийын...
Любовь Дмитриевнат шуко икшыван ешыште шочын-кушкын. Тидын шотышто тудо тыге палемдыш:
– Мыйынат ачам, Дмитрий Трофимович Светлаков, салтак службым Германийыште эртен. Тудо, 1933 ийыште шочшо, кум ий салтак кемым тошкен. Тропин кочан вич йочаже лийын – ныл эрге да ик ;дыр. Ведасий ака Шернур район Кугу Мушко ялыш марлан лектын, а ныл изак-шоляк, шканышт суртым чо;ен, ялыштак иленыт. Кугуракышт, Васлий ден Гриш кугызамыт, Кугу Отечественный сарыште лийыныт. Йыван кугыза ден ачана сарлан шуын огытыл. Аванат шкенан ял гычак лийын, ешышт кугу огыл, кок икшыван веле: авам деч вара Мишунь шольыжо ыле. Мемнан ешыште кугуракше Лиза ака (1955), кандаш классым тунем пытарымеке, комсомол путёвко дене колхоз фермыште дояркылан пашаш т;;алын да эре фермыштак тыршен. Вара Аню  акам (1957), школ деч вара ГПТУ-м тунем лектынат, Ельцин жапысе шалатылмаш марте Йошкар-Оласе полупроводник прибор заводышто пашам ыштен, умбакыже – т;рл; вере. Шукерте огыл неле черлан к;ра илышыже к;рылтын. Умбакыже мый 1958 ий декабрьыште ош т;няш толынам, почешем Лида ш;жарем 1960 ий августышто шочын. Тудо кыдалаш школ деч вара Иваново областьысе Южа олаш ш;ртым куымо фабрикыш каен, туштак марлан лектын, кызытат туштак ешыж дене ила. Виталий шольо, 1962 ийыште шочшо, политехнический институтым отличий дене тунем лектын. Совет Армий радамыште служитлен толмекыже эре инженерлан ыштен, ;мырж; гына к;чык лие, 54 ияш рак чер дене шулыш. Эше Римма (1965) ден Галя (1967) ш;жар-влак улыт, иктыже Шернурышто, весыже Йошкар-Олаште ешышт дене илат.

Тудым чылан й;ратеныт
– Саша эргына изинек чылажымат палаш тыршыше, рушла манаш гын, пеш любопытный ыле, – каласкала аваже. – Йочалан эше идалыкат шуын огыл ыле, умылашак тыршен, чот т;ткын телевизорым ончаш т;;але. Ч;ктен шындемат, п;ртк;рг; сомылым ласкан ыштем, а тудо нимогай й;кым пуыде, шып гына ончен шинчен. Иктаж кок шагат чолат тыге шинчылтын кертын. Кугурак лиймекыже, эре мом-гынат кутыра ыле, манмыла, ик минутланат шып лийын огыл. Эше эре йодыштын: тиде мо, молан тыге, кузе тыге лиеш? Южгунамже кузе вашешташат от пале, тунам шкеже умылымыжо, шонымыжо семын умылтараш т;;алын. Садикыш каена я толына – корно мучко эре мом-гынат каласкален. Изи годымак колым кучаш й;ратен, рвезе-влакым классше гыч поген, кол кучаш коштыныт. Тыгай о;ай йоча ыле, тидланат дыр тудым чылан й;ратеныт. Кушкын шумекшат кол кучаш коштыныт, тудын деч посна йолташыже-влак каенат огытыл, манаш лиеш. Икта;ашышт коклаште тудо «душа компании» лийын.
Йошкар-Ола гарнизоныш куснен толмекышт, т;;алтыш жапыште Терешинмыт Семёновка селаште пачерым айлен иленыт. Сашам туштак военный городокысо йочасадыш пуэныт, вара тудо садикым петырымеке, «Овощевод» совхозын йочасадышкыже кусареныт. Йоча-влак коклаште пеш чулым лийын, чыла т;рл; мероприятийлаште участвоватлен, тунамак кажне мероприятий гыч Грамотым, Чап кагазым конден. 1996 ийыште 21-ше номеран школышто, экзаменым кучен, лицей классыште тунемаш т;;алын. Ачаже Семёновкыштак служитлен, аваже школ-интернатыште воспитательлан пашам ыштен.
Саша Терешин школышто тунеммыже годым т;;алтыш классла гычак чын верч чот шоген, шойыштмашым але пырля тунемшыже-влакын иктаж т;шка паша деч шылаш толашымыштым чытен кертын огыл. Тунемашат сайын тунемын, т;;алтыш класслаште отличник лийын. Латикымше классым пытарымыже годымат нылытанже кокыт-кумыт лийын гын? Визымше класс гыч калык куштымаш, а вара бальный танцым тунемаш т;;алыныт, вараже школышто та;асымашымат эртареныт. Партнёржо дене эре икымше верыш лектыныт. Спорт денат пе;гыде кылым кучен. Икманаш, чыла шотыштат эре ончылно, эре икымше лияш тыршен. Т;рл; к;кшытан грамотшо, медальже шуко уло, ача-ава суртышто кызытат аралалтыт. Школышто тунеммыже годым пеш к;жг; портфолиом поген ситарен. ГИБДД-н эртарыме район, республик к;кшытан «Безопасное колесо» конкурсышто 21-ше номеран школын командыжым кандашымше класс гычак вуйлатен, республик к;кшытышт; эн сай командир лийын, шкежат сай шинчымашым ончыктен. Ик гана веле огыл шергакан п;лек дене палемдалтын, эсогыл радиоприёмникымат, велосипедымат се;ен налын. Школышто туныктышо-влак Сашам эре «Наш звёздный мальчик» маныныт. 2000-ше ийла т;;алтыште м;;гышкышт компьютерым налмеке, Саша урок деч вара Йошкар-Олашке компьютер курсышко тунемаш коштын, сандене компьютер техникым пеш сайын пален, школыштат т;рл; мероприятийым эртарыме годым (открытый урок, компьютер дене занятий) тудым эре компьютер ончык шынденыт. Школышто тунеммыже годым эше визымше номеран искусство школым фортепиано предмет дене тунем лектын. Сайын шоктен, мурашат мастар лийын.
Школышто 9 – 11 класслаште кадет классыште тунемын, сандене тунамак, ончыкыжым ачаже семынак офицер лияшлан, школ деч вара военный училищыш тунемаш пураш шонен пыштен. Ачажат, ч;ч;жат военный улыт, эше Виталий ч;ч;жын Саша эргыжат ФСБ-н Голицынысе пограничный училищыштыже тунемын (кызыт полковник, тудо училищыштак курс (факультет) начальник – Э. П.). Офицер лияш шонымыжо нерген ача-аваже 11 классыште тунеммыже годым шошо велеш медкомиссийым эрташ т;;алмекыже веле пален налыныт. Вара Радиоэлектроникын Санкт-Петербургысо высший военный училищыш (военный институтыш) тунемаш пураш шонымыжо нерген ачажлан увертарен. Могай к;леш документым чыла шкеже поген. Кыдалаш образований нерген аттестатыштыже фамилийжым Терешин олмеш «Терёшин» манын возен пуэныт, тидымат т;рлыктен куржталын. Руш манмыла, пеш деловой рвезе лийын, чыла йодышым, лекше чырым шкеже решатлен.
Тудо жапыште, 2006 ийыште, тунемаш пураш кум вере документым колташ лийын, сандене военный училище деч посна МарГТУ-ш (Поволжский ГТУ, Волгатех тунам тыге л;мдалтын – Э. П.) да МарГУ-ш документым колтен, а шкеже физподготовко дене экзаменым кучаш Санкт-Петербургыш кудалын. Кум вережат тунемаш пурен кертын, но чон йодмо почеш военный училищым ойырен.

Офицер еш гыч офицер
Ик жап гыч ача-аваже эргыже деке присягым приниматлыме торжествош миен коштыныт. Нунылан Саша военный училищыште мален лекташышт п;лемымат ямдылен кертын. Училищыштат, школысо семынак, эре ончылно лияш тыршен. Тушто вич ий сайын гына тунемын да 2011 ийыште «Информацийым обрабатыватлыме да виктарыме автоматизироватлыме системе-влак» (Автоматизированные системы обработки информации и управления) инженер квалификацийым да лейтенант воинский званийым налын. Училище деч вара самырык лейтенант распределений почеш Москва областьысе Видное олаш логалын. Тушто тудым радиолокационный станций (РЛС) начальниклан шогалтеныт. Умбакыже военно-космический войскаште РЛС начальникак лийын.
– Иктаж идалык наре офицерлан служитлымекыже, эргына деке Видное олаш унала миенна, – каласкала Любовь Дмитриевна. – Мемнам вашлие, илыме верышкыже на;гайыш. Миен шунат, ушемак кайыш, шинчав;д кышкалалте: тошто госпитальыште, ш;кш; п;ртышт;, офицер ден контрактник-влаклан т;шкагудым ыштеныт. Эргыналан, самырык лейтенантлан, п;ртйымалне (подвалыште) улшо изи гына окнан п;лем-влак кокла гыч иктыжым ойыреныт. Кугу холодильникым, вургем мушмо машинам, микроволновкым, телевизорым, компьютерым, моло арверым наледен шынден – чыла тидым к;шыл пачашыште илыше-влак в;д дене н;ртеныт, эше чот ночко годым урем гычат в;д п;лемышкыже витен. Тыгай нелылыкыште илашыже верештын. Эргынан тыгай илыш й;нж; дене ме ачаже дене нигузеат келшен кертын огынал. Вара олаште е; п;лемым айлен илаш т;;але. Частьыште Сашам техникым палыше сай офицерлан шотленыт, шкеланжат службыжо келшен, лачак илыш й;н, рушла каласаш гын, быт условийже неле лийын. Тидын шотышто офицер пелашем дене ме Совет жапыште да варажат эре шкенан пачерыште иленна.
2016 ийыште старший лейтенант Александр Терешин Йошкар-Ола гарнизоныш, ракетный дивизийын автоматизироватлыме системым виктарыше (АСУ) службышкыжо технический ракетный базыш кугурак инженерлан кусаралтын. Вараже туштак ик жап войсковой частьысе штаб начальникын кугурак полышкалышыжлан служитлен. Контракт дене келшыше пагытым шуктымеке, капитан званий дене запасыш лектын. Военный училищыште налме инженер специальностьшо дене «СКБ Хроматек» предприятийыште пашам ыштен. Туштат шке моштымашыж дене ойыртемалтын. Сай специалист семын пеш ч;чкыдын Россий мучко командировкыш коштын. СВО т;;алмеке, м;;геш воинский службыш п;ртылаш шонен пыштен.
– Тидын нерген икана мыланем каласышат, мый шортын-шортын вурседылаш т;;альым, – алят шинчав;д й;ре каласкала Любовь Дмитриевна. – Могай аван шке икшывыжым сарыш колтымыжо шуэш? Вес гана 2023 ий майыште адак СВО-ш каяш шонымашыже нерген мутым лукташ тошто. Мый адакат чот гына туманлен нальым. Кумшо гана 2024 ий 10 апрельыште военкоматыш миен контрактым подписатлен да вара веле «Йолташ-шамычлан полшаш к;леш, сандене, ынеда колто гынат, СВО-ш каемак» манын пе;гыдын каласыш. Контрактым подписатленат шуктен гын, мом ыштет? Ачажланат «Мый офицер улам, присягым приниматленам, Шочмо элым аралаш клятвым пуэнам, сандене тушто лийшаш улам» манын умылтарыш.
СВО-ш шке кумылын каяш келшыше контрактник-влакым, ик т;шкаш чумырен, Оренбург областьыш колтеныт. Т;;алтыш жапыште Тоцк кундемысе тунемме лагерьыште кок тылзе наре ямдылалтыныт, а 5 июньышто Донецкыштат лийыныт. Тыге капитан Александр Терешинын фронтысо службыжо т;;алын.
– Донбассыш кайымыже деч ончыч кок кечылан Йошкар-Олаш толын кайыш, – мутшым шуя Любовь Дмитриевна. – Сомбатхейыште шкенжын пачерже ыле, долевой чо;ымаш й;н дене налынна. Тушто гражданский брак дене илыше пелашыже кодын, но Сашам кок тылзымат вучен шуктен огыл, весым муын ала мо. Кеч мо-гынат эргына тушто ик й;дым мален лектынат, вес й;дшылан мемнан деке тольо. Тетла тудо самырык ;дырамаш дене кылым кучен огыл, йочаштат лийын огыл. Вараже ме эркындене тудо пачерым ужалышна. Вес ганаже пел идалык гыч, лачак мыйын шочмо кечемлан 2024 ий 9 декабрьыште отпускыш толын. 65 ияш л;мгечем 10 декабрьыште ыле. Л;мынак ик кече ончыч Йошкар-Олаш толын, но мемнан деке пурен огыл, йолташыжын пачереш мален лектын, ;пшым т;редыктен, мушкылтын, вургемжым эрыктен монь, чыла яндарым чиен толын ыле. Мыланем сюрпризым ыштен, меже толшашыжым паленат огынал. Кечывал лишан ачаже дене п;ртышт; шогылтына, трук капкам почашлан йы;гыр шоктыш. Уремыш ончем – капка ончылно иктат уке. Саша йы;гыр кнопкым темдалын да такси деке ямдылыме п;лекшылан куржын. Ик жап гыч ужам: кугу корзи;га дене чевер роза пеледыш аршаш толеш, нумалшыжын вуйжо изиш гына коеш, к;жым палашат огеш лий. Капка ончыко толын шумекше веле ужым, «Саша толын!» кычкыралын, вашлияш уремыш тувырмелынак куржын лектым. Эргым чот гына ;ндал шынден шортам, тунамак йывыртымем дене шыргыжам. Ачажат почешем лекте. Пыкше мыйым Саша деч ойырен, п;ртыш пуртен кертыч. Эргына тунам юбилеем л;меш 65 розам налын конден. Толмекыже вигак мончаш олтышна. Вургемым кудаш шогале гын – явыген пытыше йоча гай шогылтеш: латкок килограммлан пучен. Тугакшат уто кояже уке ыле, но пел ий утларак жапыште тынар чот пытен. Мо, эре гаяк пеле шужен коштмаште, в;д ситыдымаште, ;мбалнет нелытым нумалмаште пытет тудо! Ик бронежилетшак о;ым да тупым аралыше т;рл; к;жгытан вурс пластинке дене 16 килограммымат эртен кертеш. Тылеч посна автоматым, боекомплектым, гранатым пеленет налат чай, вуйыш каскым упшалдеат огеш лий да тулеч молат...
Вес ганаже Саша кум тылзе утларак гыч, 2025 ий мартыште, к;чык отпускыш толын. Эше телым толмыжо годымак йолташыжын с;аныштыже пеш лийнеже улмаш, тунамак чыла вургемым налын ямдылен. С;анлан верчынак отпускышкыжат толын. Туддеч вара кок кече эртымеке, вич кечылан Дагестаныш канаш миен толын. Отпускышто чылаже лу кече веле лийын. Дагестан гыч толмеке эрлашыжымак ача-аваже, йолташыже-влак Донбассыш ужатен колтеныт.
Дагестаныштыже Иркутск гыч Света л;ман ;дыр дене палыме лийын. Вес к;чык отпускым июньышто налын, тунамже саде Света дене те;ыз воктеке Геленджикыш канаш каеныт.
Ке;еж. Те;ыз. Умыр кас. Ах, могай чевер ке;еж! Ласка, чонлан тугай куштылго, пуйто нигушто нимогай спецопераций, сар уке. Тунаре илышлан куанен илыме шуэш! А нуно, Саша ден Света, эше тугай самырык улыт! Чылажат нунын эше ончылно гына. Куанле ончыкылыклан нуно чот ;шаненыт...
Еш, й;ратымаш да ;шанле улмо кечын, 2025 ий 8 июльышто, мужыра;ашат шоненыт да, ЗАГС-ыште возалт кертын огытыл, тиде кечылан пеш шуко с;аным палемдыме улмаш. Вес ийын лач тиде кечынак мужыра;аш кутырен келшеныт. Вара эше икмыняр кече Сочиштат каналтен шуктеныт. Тушечын Светлана Сашам СВО-ш ужатен. РЭБ рото командир капитан Александр Терешин 12 июльышто, Петро кечын, шке частьыштыжат лийын.

Радиоэлектрон кучедалмаш
Кызытсе сарым, л;мын эртаралтше сарзе операцийым радиоэлектрон кучедалмаш (РЭБ) й;н деч ойыраш, посна ужаш ок лий. СВО-м мемнан да касвел эксперт-влак ынде «сетецентрический» да «электрон» конфликт маныт. Боевой действийлаште разведке да темдалмаш радиоэлектрон средстве-влак эше нигунамат, нимогай сарзе конфликтлаштат тыге кумдан кучылталтын огытыл. Сутка мучко, кызыт ойлыштмо семын, 24/7 жапыште, РЭБ подразделений-влак боевой задачым шуктат. Тыгодым шуко т;рл; сомылым виктарат. Ик могырым, нуно радиотехнический системына-влакым радиоэлектронно аралаш й;ным ыштат, вес могырым – подразделений ден вооруженийым виктарыме тушман канал-влакым глушитлен темдалыт. Специальный военный операций жапыште нунын ик эн к;лешан паша корныштлан пилотдымо авиаций ваштареш шогымашым шотлыман очыни.
Мотострелковый полкысо РЭБ ротын командирже Александр Терешин «Страж» позывной дене коштын. Тудын подчинённыйжо-влак боевой т;кнымаш линий деке эн лишыл улмо верлаштат шкеныштын ыштыме РЭБ средствыштым погаш да боевой пашаш ушаш тунемыныт.
– Ончыл линийыште т;; шотышто радиоэлектрон кучедалмашын изи габаритан станцийже дене пашам ыштена. Тушманым се;ыме ударный средствым, мутлан, FPV-беспилотник-влакым, дрон-камикадзем, квадрокоптер-влакым виктарыме канал-влакым, темдалаш тыршена. Тылеч посна мемнан РЭБ рото тушманын радиосвязьшым глушитлен, спутник Интернет ден мобильный сетьым пызыралын кертеш, – шуктымо сомылышт нерген ача-аважлан к;чыкын умылтарен Саша.
Изи габаритан тыгай станцийжым ротышто Александр Терешинын вуйлатымыже почеш шкегычат ыштеныт, погеныт. Радиоэлектрон кучедалмашын трофейный средствыжым икана о;айлан Саша шкежак рончен ончен. Йочаже годсек чылажымат палаш тыршыше офицерын умылымыжо шуын: мо гыч нуно шогат, ала иктаж-молан мыланнат й;рен кертыт?
– Нимо утыжат, тудым шканна келыштарен погаш нелыжат уке улмаш, – ачажлан каласкален Саша.
Тыге тудын ротыжо трофейымат изин-изин кучылташ т;;алын. Т;рл; й;ным муын моштымыжлан полк командир шкежак Терешинлан ик гана веле огыл тауштен ойлен, молыланат тудым пример шотеш конден.
Тыгай изирак кугытан (габаритан) радиоэлектрон устройствым чумырымо п;тынь цикл ротын штабшылан шотлалтше верлаште ышталтын. Приборым погаш, командирын ойлымыж почеш, икмыняр комплектующий к;леш: т;жвал корпус, помехым ыштыше генератор, темдалме блок, й;кшыктарыше системе, вентилятор, ушышо воштыр, разъём-влак, антенне устройство, иктеш ушымо й;ным ыштыше электросхеме.
Капитан Терешинын РЭБ подразделенийже эреак радиотехнический разведкым эртарен, тушманын ударный беспилотникше-влакын паша диапазоныштым пален наледен. Тидланже кучылтмо оборудованийым к;леш семын келыштарен шогеныт. РЭБ станцийын паша принципше тыгай: к;леш диапазонышто пашам ыштат гын, тушманын чо;ештылше ударле средствыжым темдалын кертыт, уке гын, к;леш настройкым кычалаш да ойырен налаш перна. Сандене сутка мучко лым лийде радиотехнический разведкым эртараш логалеш. Но тушманат чоялана: т;рл; направленийыште шке дронжо-влакым виктараш т;рл; паша диапазоным кучылтеш...
Сашан отпуск гыч п;ртылмекыже, ик жап гыч ДНР-ысе Красноармейск олам се;ен налаш чот ямдылалташ т;;алыныт. Ротылан радиоэлектронный оборудованийымат вашталташ, ум налаш й;н лектын, сандене рото командир шкежак, полышкалыше сержантым налынат, Донецкыш «буханке» манме УАЗ автомашина дене каен. Корно мучко эре дрон, БПЛА-шамыч эскерен, ужатен чо;ештылыныт: мемнанжат, тушманынат. Утларакше пычкемыш годым тулым ч;ктыде кудалаш логалын. Р;д; штаб марте, нелын-й;сын гынат, миен шуыныт. Мо налшаш уло, чыла радиотехнике оборудованийым машинаш оптенытат, пычкемалташ т;;алмеш вучен огытыл, корныш лектыныт. М;;геш толмо корнышто Саша шке частьше гыч офицерым вашлийын, тудыжо КамАЗ дене грузлан каен, чот к;лешан нерген мутланаш шогалыныт. «Страж» водительжылан машинам пуше;ге йымак кора;даш к;штен, шкеже чараш кодын. Тиде жапыште самолёт типан пилотдымо чо;ештылше аппарат (БПЛА) Терешин ден вес офицерын ;мбакышт керылтын, когыньыштымат пудештарен. Саша чот нелын сусырген: осколко-шамыч вуйышкыжо, о;ышкыжо, тупышкыжо, кид-йолышкыжо, эсогыл тупр;дышкыж; керылтыныт. Тушечын 40 километрым Енакиевысе р;д; эмлымвер мартен водительже ден полышкалаш мийыше сержант на;гаеныт. Туштыжо кок кутыш операцийым ыштеныт, хирургшо «Эрла марте илен лектеш гын, илыше кодеш», манын. Пеш шуко в;рым йомдаренат, кокымшо гана в;рым ешарыме годым ш;мж; чытен огыл. Кокымшо операцийым ыштыме годымак капше кыдал деч ;лыкыж; шиждыме улмаш, вет тупр;дышкыжат осколко-шамыч логалыныт. Чот нелын сусыргымыжо дене ушым йомдаренат, тылеч вара нимом шижын, нимом умылен, колын огыл. Чыла тидын нерген Сашам ужатен толшо старший лейтенант Александр Озеев каласкален. Тудо шкеже Татарстан гыч, Саша дене ик воинский частьыште служитленыт, йолташ лийыныт.
– Сашан капшым вашкерак кондаш йодын, республикысе военкоматышкат лектынна, туштыжо военкомын заместительже подполковник Печенников (ик жап Аркадий Михайлович дене пырлят служитлен) тидын шотышто полшен, сандене ныл кече гыч капшым конденат шуктеныт. Цинковый колотка гыч, ритуал услугым ыштыше компанийыште вес мотор колоткам налын, тушан пыштен, 17 августышто Туруново ш;гареш тоенна, – каласкала Любовь Дмитриевна. – Чеверласымаш Йошкар-Оласе Мер-политике р;дерыште лийын, вуйлатыше, верысе гарнизонын военнослужащийышт, родо-тукым, йолташышт-влак да молат шукын погыненыт ыле. Дубки микрорайонысо Серафим Саровский л;меш черкыште христиан й;лам шуктен отпеватлымеке, Туруново ш;гарлаште Герой-влакын аллейыштышт тойымо.
- Илышыжат тыге савырен шында вет. Саша Терешинын кок кугезе кочаже Кугу Отечественный сар годым нацист-шамыч ваштареш талын кредалшыштла вуйыштым пыштеныт гын, ынде нунын уныкаштланат тыгаяк п;рымаш пернен шол. Ончыкыжымат тыгай ынже лий манын, кызытше нунын йыпыштым т;нчыктарыманак...

Эрелан шарнымаште
;маште Йошкар-Олан пайремже кечын (7 август 2025 ий) концерт годым Саша телефон дене аважлан йы;гыртен, в;р группыжым йодын, шкеже монден улмаш. Ала-к;лан икымше группо в;р к;лынат, в;ржым пуаш лийын. А тудын лачак положительный резус-факторан икымше группо. Нелын сусыргымыжо деч улыжат ныл кече ончыч донор семын кунар в;рым пуэн – ача-аваже тачат огыт пале. Вара, 11 августышто, колымыжо деч кок кече ончыч, полкын радиоэлектронный службо начальникшылан куснышашыже нерген увертарен улмаш.
– Тидланже ме аваже дене чот куаненна ыле, вет ончыкыжым утларакше штабыште лияш т;;алеш, эре ончыл линий пелен огыл, шоненна, – мутшым шуя ачаже, отставкысе подполковник. – Молан 13 августышто шкеже у вооруженийлан каен, а весым, мутлан, заместительжым колтен огыл – тиде йодыш тачат тургыжландара. Вет лишыл жапыште полкын РЭБ службо начальникшылан кусарат гын, кызытсе должностьшым, чыла вооруженийым, оборудованийым, документым, очыни, заместительжылан кодышаш улмаш. Сандене тудат у вооруженийым налын кертын. Но ынде мом ыштет? Шортын-м;гыренат кынелташ огеш лий шол. «Тыгай п;рымашыже улмаш дыр» манаш веле кодеш. Тидланат к;ра ала ешым поген, икшыван лийын шуктен огыл...
Александр Терешин рото командир улмашын гынат, блиндажыште шылын шинчен огыл, эре ончылно, ончыл линийыште лияш тыршен. Вуй ;мбалне чо;ештылше дрон-шамычым ончыде, сусыргышо-влакымат шкеже квадроцикл дене луктеден, тыге чот салтакше-влак верч азапланен. Тидын нерген йолташыже-влак шукын каласкаленыт. Тыгак шкеж деч ик кечылан кугурак взвод командир, младший лейтенант Николай Матвеевымат с;й пасу гыч нумалынак луктын улмаш (Саша 1989 ий 23 августышто шочшо, а тудо 1989 ий 22 августышто шочын). Тидын нерген Сашан уке лиймекыже Николай шкеже Аркадий Михайлович ден Любовь Дмитриевналан телефон дене йы;гыртен ятыр каласкален.
– Сашан йолташыже-влак шукын лийыныт, шкенжым тудо нигунамат «Мый к; улам» манын ончыкташ тыршен огыл, проста рвезе лийын, йырже эре моло-шамычым чумырен моштен, – ойла Любовь Дмитриевна. – Теве шукерте огыл пелашемлан пуымо путёвко дене Пятигорскыш санаторийыш миен толна. Кайышыла ик й;дым Сашан Ваня йолташыже дене мален лекна. Тудат Саша нерген ятыр каласкалыш. Ротыштыжо контрактник-влак кокла гыч южыжо витле-кудло ийым эртышат, кудыжо коло ияшат лийыныт, чылашт денат икт;р мутланен, шке векыже савырен моштен. Мурымат мутшыге, семжыге Саша шкеак возен, сайын мурен, гитарым шоктен. Эсогыл ротын строевой мурыжымат, кызытсе саманлан келыштарен, шкеак возен.
Капитан Александр Терешинын РЭБ ротыжо ончыл линийыш штурмовик-влак почешак шуын: ВСУ-н беспилотникше-шамычым пытареныт, кудыжым с;мырал кертын огытыл гын, «Ты;ге але ту;ге могырыш чо;ешта» манын шижтареныт. Эре тул йымалне лийыныт: артиллерият чарныде л;йылтын, дрон-шамычат толын пудештылыныт, йол йымалне мине-шамычат тич-тич лийыныт.
– Мемнан тукым гыч Георгий изамын Миша эргыже (Михаил Георгиевич Терешин) ;маште августышто СВО-ш каен, октябрьыште йомынат, – каласкала Аркадий Михайлович. – Кузе гына кычалын огынал, кызыт мартеат «без вести пропавшийлан» шотлалтеш. Пелашем могырым тукым шольыжо Сергей Иванович Светлаков ятыр «шокшо точкышто» (Чечня, Дагестан, Сирий) лийын, СВО-што т;;алтыш гычак 2025 ий мучаш марте кучедалын, ятыр медаль дене наградитлалтын. Кызытше чот сусыргымыжлан к;ра салтак службылан й;рдымылан шотлен, запасыш (пенсийыш) луктыныт.
Саша изиже годсекак пийым, пырысым чот й;ратен, т;рл; копша;гым, эсогыл йылым, шукшым эскерен. Шымше классыште тунеммыже годым школ гыч толшыжла уремыш луктын кудалтыме изи пырысигым куртко йымакше о;жо пелен пыштен конден улмаш.
– Тунам лачак шкенан п;ртыш илаш куснышаш улына ыле, – шарна Любовь Дмитриевна. – «У п;ртыш илаш куснымо годым эн ончыч пырысым пуртен колтыман вет», – омсалондем гычак эргына ;едылаш т;;але. Й;ра, ашнаш кодаш логале. Ондакат эре пырысым, пийым налаш йодын, да нуным вет й;ктым;-пукшымо дене гына от серлаге, чот ончаш к;леш манын налын огынал.
Вара пинегым тыгак конден, пуйто шке п;ртыштым оролаш к;леш. Санкт-Петербургысо военный училищыште тунеммыже годымат каникулыш, вараже отпускыш толмыжо годым пийже, пырысше эре тудын пелен ш;ра;ыштыныт, почешыжак коштыныт.
– Эрге деч посна кодна шол, – кугун ш;лалтен, шинчав;дшым йышт ;штылын, ойла Аркадий Михайлович. – Мыйын могырым Терешин тукымл;мым шуйышо уке ынде. ;дырна Йошкар-Олаштак, Гомзово микрорайонышто ила, кок икшывыже уло – Вера ден Маша. Нуно ч;чкыдынак толын коштыт: мончашкат пурат, кертмышт семын суртк;рг; сомылым шуктат, пакчаштат полшат. Пакчанаже мемнан изи огыл, 12 сотко: саскам пуышо пуше;гымат, вондерымат т;рлым да ятыр шынденна, пакчаг;ргымат лы;ак кушташ толашена. ;дыр-ве;е, уныка-шамычын полшаш толмыштлан пеш куанена. Уныка-влак Бауман л;меш лицейыште тунемыт, коктынат отличнице улыт, эше художественный школыштат ойыртемалтыт. Ынде нунылан веле куанен илена. А ик парня гай ик эргына кодшо ;мырна мучкылан эре шарнымаштына гына кодеш...
Мужество орденын кавалерже, гвардий капитан Александр Терешинын тунемме Семёновко селасе 21 номеран школышто геройын партшым почыныт, школ коридорышто тудын нерген шарныктыше стендым пижыктен шынденыт. Шукерте огыл тиде школыштак т;шка линейке годымсо торжественный обстановкышто Йошкар-Олан мэрже Антон Трудинов геройын ачажлан, отставкысе подполковник Аркадий Михайлович Терешинлан, «Отец солдата» медальым кучыктен. Тылеч ончыч аважым, Любовь Дмитриевна Терешинамат, «Мать солдата» знак дене палемденыт.